Thema update Building & Construction – Veranderende businessmodellen Maart 2021 – Procesinnovatie als troef
Vastgoed Nieuws
Sociëteit Vastgoed
Vastgoed Nieuws
03/04/2021
7 min
0

Thema update Building & Construction - Veranderende businessmodellen Maart 2021 - Procesinnovatie als troef

03/04/2021
7 min
0

Sinds de pandemie uitbrak is er veel onzekerheid over de impact van corona op de toekomstige businessmodellen van bedrijven, ook van bedrijven in de bouwsector.

In deze Thema Update belichten wij de trends met de belangrijkste gevolgen voor het businessmodel. Procesbeheersing en procesinnovatie zijn belangrijke onderdelen van het businessmodel van een bouwbedrijf. Daarom zullen we hier vooral op ingaan als troef om de kwaliteit van het businessmodel te verbeteren.

Impact op het business model

Sectorontwikkeling

Voor de sector bleef de volumekrimp in 2020 beperkt tot 0,4% (CBS, eerste schatting 16 februari 2021). Dit komt vooral doordat de bouw goed heeft kunnen doorwerken tijdens de lockdownperiode. Kleine bouwbedrijven zagen hun omzetten zelfs nog stijgen, doordat veel consumenten juist in de coronatijd hun huis lieten opknappen.

ING verwacht dat de coronacrisis in de laat-cyclische bouw dit jaar grotere gevolgen heeft dan in 2020 (namelijk 4% krimp). Belangrijke oorzaken zijn minder financiële ruimte bij consumenten en afnemende investeringen in bedrijfsgebouwen.

De financiële resultaten over 2019 (bron: Cobouw50 en ING) van de meeste bouwbedrijven waren beter dan die van het jaar ervoor. Ook voor 2020 zijn de verwachtingen over het algemeen positief.

Het businessmodel van een traditioneel bouwbedrijf blijft echter kwetsbaar. De verhouding tussen de risico’s die (moeten) worden gedragen en het rendement (gemiddeld

Digitalisering en risicobeheersing

Het businessmodel als basis

De wijze waarop een organisatie geld verdient noemen we het businessmodel. Het businessmodel beschrijft hoe een organisatie waarde creëert, levert en behoudt. Er wordt naar kosten en opbrengsten gekeken. Een bouwbedrijf creëert waarde door het organiseren van de realisatie van een bouwwerk. Dat gebeurt traditioneel voor één opdrachtgever op basis van een extern ontwerp. De bouwer neemt het werk aan en probeert het zo efficiënt mogelijk te voltooien. Het onderliggende proces is nog vaak gebaseerd op stukproductie en kan doorgaans niet worden gerepeteerd omdat ieder bouwwerk op zich staat.

De risico’s in de bouw 

Het kunnen beheersen van risico’s is een belangrijke uitdaging bij ieder bouwwerk. Vaak bepaalt dat of een werk met winst of verlies wordt afgesloten. En bouwen wordt een steeds complexere aangelegenheid. Denk aan toenemende wet- en regelgeving. Of het nu gaat om stikstof, PFAS, kwaliteitsborging, duurzaamheidseisen en meer; al deze nieuwe regels moeten worden vertaald in het ontwerp- en bouwproces. Maar denk ook aan de samenwerking met een toenemend aantal andere partijen die ook nog eens ingewikkelder wordt. En wat te denken van het bouwen met andere materialen met andere specificaties (hout, CLT, biobased). Corona voegt daar nog een andere organisatie op de bouwplaats aan toe. Gelukkig lijkt dit van tijdelijke aard.

Een ander risico zit ‘m in de voorspelbaarheid van de productie. Door diverse oorzaken kan een werk worden verschoven in de tijd of kan een werk langer vergen dan gepland. Dat past doorgaans niet bij de capaciteit die je op dat moment beschikbaar hebt. Dit leidt tot extra kosten zonder dat daar opbrengsten tegenover staan. Vooral aan grotere werken kleven vaak risico’s die voortkomen uit gebrek aan ervaring. De druk om onder die omstandigheden nieuwe omzet te genereren zorgt voor prijsdaling. Maar ondanks deze pittige en uitdagende omgeving om in te presteren, slagen bouwers er steeds beter in om dat succesvol te doen. Uit eerder onderzoek van ING blijkt dat digitalisering van het onderliggende proces een reden hiervoor is.

Digitalisering van het bouwproces

De bouw maakt de laatste jaren een inhaalslag op het gebied van digitalisering. Mede daardoor is de productiviteit in de bouw waarschijnlijk harder gegroeid dan in de gehele Nederlandse economie.

Door digitalisering van het bouwproces heeft een medewerker in de bouw in de afgelopen 20 jaar ongeveer 10 keer zoveel software tot zijn beschikking gekregen. BIM is daar een goed voorbeeld van. Alles weten over BIM? Dit digitaal inrichten van het proces zorgt ook voor een betere beheersing van de risico’s. Een beter zicht op materiaalgebruik, benodigde capaciteit en logische inrichting van het proces zorgt ervoor dat er beter en vaak ook sneller kan worden gebouwd. Door industrialisatie kan dit bereikt worden. Hierover bracht ING al een rapport uit. Het industrialisatieproces wordt natuurlijk vooral ook digitaal vormgegeven. Een ander aspect van digitalisering in de bouw is het contact met kopers, gebruikers en opdrachtgevers. Denk hierbij aan VR-toepassingen om ruimten na verbouw ‘live’ te zien. Of aan configuratiemodellen waarin eigen smaak aan een woning kan worden toegevoegd.

Digitalisering en datagedreven inzichten

Duurzaamheid ook van belang bij digitalisering

Digitale technologie en datagebruik veranderen onze samenleving ingrijpend. Dit heeft ook grote gevolgen voor de duurzaamheid van onze leefomgeving. Digitalisering en duurzaamheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Digitale technologie en data hebben positieve gevolgen voor duurzaamheid door bijvoorbeeld productieprocessen efficiënter te maken en door de integratie van zon- en windenergie in ons energiesysteem mogelijk te maken.

Platformen verbinden vraag naar en aanbod van goederen, diensten, informatie of kennis met elkaar. Deze platformen bepalen in toenemende mate regels voor het marktverkeer in de leefomgeving. Ze zijn daardoor steeds bepalender voor de interacties die plaatsvinden en de diensten die worden geleverd.

Data en digitale technologieën kunnen gericht worden ingezet om duurzaamheid te bevorderen. Daarvoor is het wel nodig dat de juiste data worden verzameld en ook (kunnen) worden gedeeld.

De bouw is een sector die veel grondstoffen ver- en gebruikt. Daarnaast is zij voor een belangrijk deel van het afval verantwoordelijk. Er wordt inmiddels op grotere schaal geëxperimenteerd met de bouw van houten woningen. Duurzaam en circulair. Verder worden gebouwen meer en meer voorzien van slimme componenten en duurzame installaties waardoor het bijvoorbeeld mogelijk is om het energieverbruik beter te beheren. Ook wordt mondjesmaat elektrificatie van het materieel toegepast. Hierdoor vermindert de stikstofuitstoot maximaal. Meer weten over duurzaamheid en duurzaam ondernemen?

Parametrisch ontwerpen

Parametrisch ontwerp leidt tot sneller en goedkoper bouwen. Dit gebeurt op basis van data en algoritmes. Zo kunnen ontwerpen permanent worden aangepast aan veranderende omgevingsfactoren. Ook kan rekening worden gehouden met bijvoorbeeld materiaaleigenschappen, ruimtegebruik of klant- en bedrijfsinformatie. Het ontwerp leidt tot sneller en goedkoper bouwen en dus concurrentievoordeel. Het ontwerp zal daar zelf steeds minder in voorzien. Waarschijnlijk gaat er een verschuiving plaatsvinden naar meer hoogwaardig advies, waarbij de kwaliteit van de oplossing, bijdrage of besparing aan het ontwerp telt, in plaats van een vergoeding voor het leveren van enkel de eerste oplossing. Architecten en constructeurs zullen hun (business)model hierop dan moeten aanpassen.

Het gebruik van data ten behoeve van het bouwproces 

Uit onderstaande grafieken blijkt dat de bouwsector nog weinig progressie maakt als het gaat om het gebruik van big data als onderdeel van het businessmodel of voor het maken van analyses. Dit valt ook op te maken uit de ING Studie over Smart Homes. Als voorbeeld is bouwbedrijf Heijmans op zoek naar nieuwe waardeproposities voor de infratak omdat Nederland al vol ligt met asfalt. Het antwoord is: de digitale snelweg met het verlenen van meer datagedreven diensten.

Circulaire business modellen 
Nederland streeft ernaar om in 2050 volledig circulair te zijn. Voor een circulaire economie zijn nieuwe businessmodellen nodig. Zeker in de bouwsector gaat dat een belangrijke rol spelen. Onderhoud wordt bijvoorbeeld belangrijker om de levensduur te verlengen. Meer weten over circulair bouwen? De Circulaire Weg van Dura Vermeer is een voorbeeld van een ‘As a service model’ toegepast in de infra. Feenstra past Internet of Things (IoT) toe bij haar CV-ketelverhuurprogramma. Dat is circulair en levert veel data op. En wordt dus onderdeel van haar businessmodel.

Het stappenplan voor een succesvolle implementatie

In drie stappen naar succesvolle aanpassing van jouw businessmodel

Hiervoor is geschetst dat het businessmodel, en vooral het onderdeel Procesbeheersing in de bouw stevig gaat veranderen. Digitalisering en het gebruik (en de exploitatie) van data zijn hier belangrijke oorzaken van. Maar ook omdat Nederland in hoog tempo gaat verduurzamen. Circulair bouwen is daarbij een must. Voor de bouw zit de uitdaging vooral in het verduurzamen van de bestaande gebouwenvoorraad. De nieuwe gebouwen voldoen immers al aan strenge duurzaamheidseisen. Het anders (parametrisch) ontwerpen van gebouwen gaat een rol spelen. Door deze oorzaken zal het bouwproces anders worden ingericht. Industrialisatie is daarbij belangrijk voor meer efficiëntie en kostenbeheersing. Belangrijkste procesinnovatie is de digitalisering en ook weer de industrialisatie. Bij complexe werken (ook qua wet- en regelgeving) nemen de risico’s toe. Deze kunnen ook beter beheerst worden door verdere digitalisering van het bouwproces.

Een bedrijf als VORM heeft in haar jongste magazine aangegeven in de toekomst (Transvorm 2050) alleen nog maar parametrisch te ontwerpen. Enorme hoeveelheden data maar ook regels, eisen, wensen en bouwbesluitberekeningen kunnen in het model worden opgenomen. Dit wordt gecombineerd met data van de maakpartners en de eigen kennis. Hierdoor blijft de bouwer de regisseur, want die heeft de controle over de data en software. De focus bij VORM ligt op het ontwikkel- en bouwproces. Het wordt digitaler, met minder partners en minder (proces)stappen. Alle procespartners doen van meet af aan mee, waardoor het proces uiteindelijk efficiënter zal zijn en het eindproduct dus betaalbaarder. Er zullen kleinere montageteams op de bouwplaats zijn en er wordt gewerkt aan een dating-machine om maakindustrie en uitvragers te koppelen. Ook dit levert weer de nodige data op. Een wezenlijk andere inrichting van het businessmodel ten opzichte van het huidige. En een mooi voorbeeld hoe vernieuwing in de bouw vorm krijgt.

Welke drie stappen kun jij zetten om te werken aan de toekomstbestendigheid van jouw businessmodel?
  1. Maak een beschrijving van het huidige businessmodel. Hoe ziet dat eruit? Waar wordt het geld verdiend?
  2. Maak inzichtelijk hoe de omgeving verandert. Koppel dit aan de kwetsbaarheid van de organisatie. Breng de sterke en zwakke punten in kaart.
  3. Bepaal op basis van deze uitkomsten waar en hoe het businessmodel moet worden aangepast, wat hiervoor nodig is en voer dit uit.
Aanvullend: drie tips voor ondernemers in de bouwsector:
  • Betrek alle stakeholders vroegtijdig bij het ontwerp en de productie van gebouwen: Ontwerp gebouwen samen met alle relevante stakeholders in een vroegtijdig stadium. Betrek ze bij de uitvraag en bij het ontwerp, zodat zij hun efficiënte gestandaardiseerde industriële bouwmethodes kunnen toepassen in het bouwproces. Hierdoor kunnen de bouwkosten omlaag en kan het proces efficiënter verlopen.
  • Zorg voor voldoende kennis in huis: De verandering van de sector en de onderliggende businessmodellen zorgt ervoor dat medewerkers met de juiste skills moeten worden geworven. De vraag naar IT’ers is groot, in de bouw maar ook in andere sectoren. Zorg daarom voor een aantrekkelijk werkklimaat en condities.
  • Durf te delen: Samenwerken slaagt bij de gratie van het delen van kennis, inzichten én data. De veel complexere bouwpraktijk van de toekomst biedt geen of nauwelijks ruimte aan ondernemers die gewend zijn aan solistisch optreden. De vooruitgang gaat simpelweg te snel om die alleen te kunnen bijhouden.
Reacties
Categorieën